Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 150

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 21“

 

Đây là một truyện thơ dài viết theo thể song thất lục bát, cũng có chương hồi tình tiết gay cấn, nghệ thuật thắt nút cởi nút, tạo mâu thuẫn rồi giải quyết mâu thuẫn nên chỉ mong được nghệ sĩ Thu Hà nhận ra khi diễn ngâm. Đây không phải là một bài thơ bình thường mà là một sự đan xen cứ hai câu thất thì lại hai câu lục bát. Đặc điểm của hai câu song thất chỉ cần chú ý chữ cuối cùng của câu 1 phải vần với chữ số 5 của câu 2 như chữ „“đó“ vần với chữ “tỏ“. còn câu 2 chữ số 3 luôn luôn là vần bằng như chữ “riêng” ở đây. Câu đầu tiên: Chuyện kể tiếp nguyệt có 4 vần trắc liên tiếp, nên theo tôi ngâm được thì ngâm không thì đọc thơ, nói thơ là tốt nhất. Thơ đường luật trong mấy nghìn năm nay các nhà nho phần lớn chỉ đọc, ngày nay mới có người ngâm như Thúy Mùi ngâm thơ Hồ Xuân Hương vậy.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 149

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 20“

 

Sáng mồng một tết Tây Lịch, năm 2020 khai bút mừng xuân. Thông thường người ta hay làm thơ, các cụ đồ có truyền thống làm thơ đường hay viết câu đối tết. Còn tôi thì phá lệ ngồi viết bình giảng thơ tôi làm ra, được nghệ sĩ Trần Thu Hà diễn ngâm video tới số 20 về cuộc đời chàng thanh niên miền Nam có tên gọi là Lục vân Tiên. Chàng là một người anh hùng cái thế đã chìm đắm đi trong giấc ngủ của tôi và buổi sáng ngủ dậy, tôi say xưa viết về chàng như viết chính về cuộc đời tôi vậy. Phải chăng tôi đã hóa thân thành một Lục Vân Tiên của thế kỷ thứ 21? Song thất lục bát viết thành trường ca theo đúng luật bằng trắc khăng khít chuẩn xác như rui mè xà ngang; cột dọc vào mộng khớp với nhau như tình chàng nghĩa thiếp. Tới nay tôi vẫn thấy chỉ có Nguyễn gia Thiều và Đoàn thi Điểm? Sao mà hiếm hoi và ít ỏi quá vậy? Tôi biết Thu Hà rất mệt mỏi mỗi khi phải uốn giọng cong lưỡi cho cao vút lên, trầm bổng thanh giáng bởi các âm vần trắc. Người ta bảo, thơ song thất lục bát là lối thơ quý tộc cung đình viết ra là để ngâm như Cung Oán Ngâm Khúc và Chinh Phụ Ngâm. Không phải đơn thuần cả hai tác phẩm này đều có chữ “ngâm“ kèm theo. Vương tử Trực là người hiểu hơn ai hết về tài năng của Lục vân Tiên về lĩnh vực văn chương cũng như võ học và rất lấy làm nuối tiếc cho đất nước mất đi một nhân tài.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 148

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 18“

 

Tôi nghĩ cụ Nguyễn Đình Chiểu xây dựng nhân vật Hớn Minh có thể do ảnh hưởng bởi nhân vật Từ Hải trong truyện Kiều của cụ Nguyễn Du và nhân vật Lỗ Đạt tức Hoa hoà thượng Lỗ trí Thâm trong truyện Thủy Hử của nhà văn Thi Nại Am bên Tàu. Cả ba đều là hòa thượng, tính cách rất giống nhau, anh hùng trượng nghĩa hảo hán giang hồ tuấn kiệt. Nhưng Hớn Minh này sau khi giúp triều đình thì ung dung tự tại tiếp tục tu hành, tuổi thọ rất cao không chết oan uổng như Từ Hải và Lỗ trí Thâm oán hận đầy mình. Còn tôi cứ theo cái sườn thơ lục bát định sẵn của cụ Nguyễn đình Chiểu mà cảm xúc ra thơ song thất lục bát. Một thể thơ rất thích hợp cho việc diễn ngâm theo nền nhạc truyền thống của dân tộc như đàn tỳ bà, đàn tranh, sáo, nhị, trống, phách v.v...

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 147

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 17“

 

Võ ác nhân đã lừa Lục vân Tiên đến hang vắng rồi bỏ chàng ở đó thật là rùng rợn kinh hoàng.

 

“Chàng rầu rĩ tái tê thểu não

Oán hờn căm lảo đảo toàn thân

Thế gian sao lắm bất nhân

Ác hơn lang sói vô luân tồi tàn

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 146

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 16“

 

Đúng như dự đoán của ông lão đánh cá đã khuyên Lục Vân Tiên đừng hy vọng gì ở cha con nhà họ Võ nữa, nhưng ông chỉ nói ý mong Vân Tiên hiểu là vợ chồng cha con nhà ấy đã thay lòng đổi dạ rồi. Khi Võ Công nhìn thấy bộ dạng Lục Vân Tiên loạng choạng sờ soạng bước đi lão đã ngán ngẩm mặt mày, nhưng Lục Vân Tiên mù lòa làm sao mà biết được sắc mặt người ta? Võ Công gượng gạo nói mấy câu chiếu lệ với ông lão đánh cá sau này sẽ cho người đến tận nhà trả ơn.

 

”Võ điền chủ ê chề mặt mũi

Chàng rể xưa lụi cụi bước đi

Khác nào mọi rợ man di

Còn đâu hào khí nam nhi một thời

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 145

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 14“

 

Trịnh Hâm gặp thày trò Lục Vân Tiên bị kẹt lại ở một quán nước, đường về Đông Thành còn quá xa. Lục Vân Tiên nhờ hắn giúp đỡ. Trịnh Hâm cũng từng là học trò của Qủy Cốc Tử, nàng Kiều Nguyệt Nga từng được cha cho đến chỗ Qủy Cốc tiên sinh học chữ. Qủy Cốc dấu hai nàng Nguyệt Nga và cô gái hầu tên là Kim Liên ở sau nhà, không để cho đám học trò nam sinh biết mặt. Nhưng mỗi bận Nguyệt Nga và cô hầu ra suối tắm đều bị Trịnh Hâm rình mò ngó trộm. Khi biết chuyện Lục Vân Tiên từng đánh cướp cứu nàng Kiều Nguyệt Nga hắn rất căm tức, cả khi chuyện Lục Vân Tiên có đính hôn với Võ thể Loan rồi, hắn vẫn không an tâm. Hắn quyết lấy mạng Lục Vân Tiên cho bằng được.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 144

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 12“

 

Tên Triệu Ngang cầm đầu một băng đảng xã hội đen ở trong làng với đủ mọi chiêu thức lừa đảo để kiếm tiền, chúng giả làm thày lang, rồi thày bói cuối cùng lại đẩy thày trò Lục Vân Tiên đến tên đạo sĩ có pháp thuật trừ ma diệt quỷ ở thôn Trà Hương. Lục Vân Tiên thì mù lòa ốm yếu nằm liệt giường, nên chúng dụ Tiểu Đồng chạy đi chạy lại các nơi để chúng vét đến đồng xu cuối cùng, chúng xử dụng kỹ năng vặt lông vịt, vặt từ từ cho đến không còn sợi lông nào để cho chúng vặt nữa. Thày trò Lục Vân Tiên chỉ còn cái áo rách và cái khố rách không lẽ chúng cũng lột nốt? Thật là dã man.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 143

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 11“

 

Hai thày trò nhà Lục Vân Tiên dắt díu nhau đi. Lục Vân Tiên thực ra mới ở tuổi vị thành niên nào biết gì về căn bệnh đau mắt của mình nguyên do từ đâu? Bản tính lại ngay thẳng, chàng không hề ngờ thằng bạn nhận là anh em sĩ tử với mình lại đểu giả khốn nạn như vậy? Chàng chưa từng đau mắt hột bao giờ, bụi tóc càng ngứa ngáy khó chịu. Càng ngứa càng dụi tay vào mắt, mắt càng xây xát viêm nhiễm toét ra có thể mưng mủ và mù lòa. Lục Vân Tiên chống gậy loạng choạng đến nơi đồng không mông quạnh, ếch nhái kêu vang toàn thân mệt mỏi rã rời.

 

“Nơi trống trải đồng không mông quạnh

Ếch nhái kêu lau lách vướng chân

Tiên càng khô héo ruột gan

Bước đi uể oải toàn thân đau nhừ

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 142

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 10“

 

“Ngao ngán thay ngút ngàn non nước

Dòng sông xa ô thước phân vi

Tần ngần kẻ ở người đi

Máy trời ken két biết chi mà lần“

 

Cảnh ngộ của Lục Vân Tiên thật là oan trái bi thảm. Lục Vân Tiên đang sung sức trên võ đài hạ gục mấy võ sĩ liền, nhưng khi đấu với Trịnh Hâm thì chàng bị ám khí phóng ra mà không biết, chỉ là thứ bột tro tóc đã sấy khô trộn với nước tiểu mủ cóc và nhựa cây xương rồng cực độc. Khi bụi bay vào mắt thì lại đúng lúc tiểu đồng kêu to nhà có biến... Lúc đó Lục Vân Tiên chỉ nghĩ tới mẹ mà không hề nghĩ tới bụi cát bay vào mắt, chỉ cho là sự ngẫu nhiên trùng hợp mà thôi. Chàng buộc phải dời xa trường thi cấp tốc trở lại quê nhà để hộ tang mẹ. Phong cảnh miêu tả trong thơ thật là ảm đạm dòng sông thì xa mênh mông, cánh chim quạ (ô thước) chia lìa. Ở Việt Nam khi thấy chim cú lợn, tiếng quạ kêu thường là điềm báo có người chết. Bạn bè cùng khóa thi chia ly, máy trời xích kêu ken két chỉ là lối thơ tượng trưng siêu hình mà tôi mô tả về định mệnh con người do tạo hoá xếp đặt.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 141

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 9“

 

Hôm nay vào trang Facebook của tôi thấy Thi sĩ Nguyễn Thanh Hoàng comment rằng:

-“Đã có người ngâm thơ của Thi sĩ Lu Hà rất hay ! Chắc Thi nhân hứng khởi lắm thay!“

 

Tôi trả lời Đại ca ngay:

“Đúng vậy, Anh Thanh Hoàng ạ, nguồn cảm hứng đến từ tha nhân, đến từ đại ngã của nhân loại và vũ trụ. Con người chỉ là một tiểu ngã. Sự xuất thần của thơ ca văn chương triết học khoa học và mọi sáng tạo tinh thần chưa hẳn đã là của riêng ai? Nếu không có hàng triệu hàng tỉ người khác đã chọn lọc nâng đỡ tinh thần dồn tất cả cho anh ta bằng một năng lực hấp dẫn vô hình. Làm thơ được ai đó ngâm, hay phổ nhạc là một vinh hạnh khi anh ta còn sống trên cõi đời này.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 140

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 8“

 

“Hướng Trường An thênh thang rảo bước

Lục Vân Tiên nguyện ước nước non

Cùng Vương Tử Trực sắt son

Gặp thời cá nhảy Vũ môn hóa rồng“

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 139

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 7“

 

Võ Công là cha đẻ của nàng Võ Thể Loan là một người nham hiểm tham lam danh vọng, lắm mưu hèn kế bẩn sau này càng lộ rõ. Ban đầu cha con nhà họ Lục không hiểu rõ bản chất của con người này cứ tưởng vợ chồng ông ta là người tốt. Nàng Võ Thể Loan không khỏi bị khống chế o bế mà phải nghe theo mưu kế của cha mẹ bày đặt. Võ Công chờ đơi Vương Tử Trực cốt để hai chàng lên võ đài văn chương so găng đọ tài cao thấp. Kỳ thủ tương phùng là ngang sức ngang tài, kẻ tám lạng người nửa cân.

 

“Vương Tử Trực cũng vừa mới tới

Lão quản gia hồ hởi báo ngay

Võ công mở một cuộc say

Tương phùng kỳ thủ chuyên tay đua nghề

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 138

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 6“

 

Khi từ giã Hớn Minh hai chàng hẹn cùng gặp lại nhau ở kinh đô để thi võ trạng nguyên và văn trạng nguyên. Vì tình hình giặc giã khắp nơi, miền biên cương kẻ thù ngoại bang nhòm ngó nên khoa này triều đình đặc biệt cho thi cả hai môn văn và võ. Khi Vân Tiên vừa về đến ngõ đã thấy tiếng trẻ con bi bô học chữ những kiến thức cơ bản của đạo nho như nhân chi sơ tính bổn thiện, mở đầu trong quyển Tam Tự Kinh. Câu này có ý nghĩa là con người sinh ra bản tính ban đầu vốn thiện và tốt lành, khi lớn lên, do ảnh hưởng của đời sống xã hội mà tính tình trở nên thay đổi, tính ác có thể phát sinh, do đó cần phải luôn được giáo dục, giữ gìn và rèn luyện cho đời sống lành mạnh thì tính lành mới giữ được và phát triển, để tính dữ không có điều kiện nảy sinh.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 137

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 5“

 

Kiều Nguyệt Nga là một cô gái khuê các phòng the chẳng may giữa đường trên đường trở về nhà gặp bọn cướp Phong Lai, nàng được Lục Vân Tiên cứu thoát. Kiều Nguyệt Nga rất cảm kích ngưỡng mộ người dũng sĩ. Đây là một nét văn hóa Đông Á anh hùng cứu mỹ nhân ta thường gặp trong các phim truyện kiếm hiệp của Tàu. Lục Vân Tiên cũng không muốn lợi dụng công trạng của mình để chiếm đoạt ngay trái tim nàng. Lúc đó Lục Vân Tiên khoảng 16 tuổi, còn Kiều Nguyệt Nga chắc là 15 tuần trăng tròn. Tình yêu đã đến với họ qua văn chương thơ phú như tôi đã mô tả ở video số 4. Còn cụ Nguyễn Đình Chiểu thì:

 

“Trước xe quân tử tạm ngồi,

Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thưa.

Chút tôi liễu yếu đào tơ

Giữa đường lâm phải bụi dơ đã phần”

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 136

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 4“

 

Chỉ là một sự vô tình giữa đường thấy chuyện bất bình, Lục Vân Tiên vung gươm cứu giúp người bị nạn, trong xe ngựa lại là hai cô gái con nhà quý phái gia giáo. Lục Vân Tiên cũng không phân biệt nổi cô nào là chủ cô nào là tớ vì hai nàng ăn mặc giống nhau. Khi Kiều Nguyệt Nga lên tiếng cảm kích tinh thần trượng nghĩa khí phách của người anh hùng mà sinh lòng cảm mến. Nàng muốn đền ơn chàng bằng duyên cầm sắt, nghĩa là cái thân nàng là của chàng Lục Vân Tiên. Nếu không có chàng thì ắt hẳn tên tướng cướp sẽ ép nàng lên núi làm phu nhân áp trại còn người hầu gái tên là Kim Liên sẽ bị bọn lâu la thủ hạ thay phiên nhau cưỡng hiếp làm nhục. Bọn cướp này đã khét tiếng trong vùng cướp của giết người và bắt cóc con gái nhà lành mang lên núi để thỏa mãn thú tính nhục dục. Lục Vân Tiên vốn dĩ là đồ đệ cưng nhất của Quỷ Cốc Tử văn võ kiêm toàn một người quân tử nho gia võ sĩ đạo giống như Lỗ Trí Thâm vậy. Cứu người nhưng không mong người trả ơn, nhất là cái ơn cầm sắt. Nên vì lòng tự trọng khảng khái quá cao mà chàng làm lơ không ngó ngàng gì cái trâm cài tóc của người con gái tiểu thư khuê các.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 135

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 3“

 

Trên đường trở về quê thăm cha mẹ ở quận Đông Thành trước khi vào kinh ứng thi, giữa đường Lục Vân Tiên gặp một bọn cướp tên cầm đầu tên là Đỗ Dự hiệu là Phong Lai. Khi thấy bọn chúng cướp bóc phá phách làng xóm vùng rừng núi heo hắt và bắt gái đẹp mang về sơn trại ở trên núi thì Lục Vân Tiên không dùng gươm đeo bên mình mà dùng ngay cây đòn tre đánh đuổi chúng, tả xung hữu đột không khác nào tướng Triệu Tử Long ngày xưa tên cúng cơm gọi là Triệu Vân, người vùng Thường Sơn, danh tướng cuối nhà Đông Hán. Khổng Minh biết Triệu Vân là gái giả trai nhưng cũng lờ đi để mặc Triệu theo làm vệ sĩ cho Lưu Bị.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 134

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 2“

 

“Quận Đông Thành khát khao mong đợi

Mái nhà tranh vời vợi nhớ thương

Chôn nhau cắt rốn quê hương

Vườn rau ao cá vấn vương sớm chiều“

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 133

 

Trung Hiếu Nghĩa Hiệp

“ Video 1“

 

Nhờ có Internet mà tôi có trong tay tập thơ lục bát của cụ Nguyễn đình Chiểu. Đây đúng là một bản trường ca về một người anh hùng thiếu niên mới 16 tuổi đầu đã gặp phải tai ương và chàng phải trải qua bao năm tháng thăng trầm khổ ải, cũng giống như nàng Vương Thúy Kiều khi mới 16 tuổi đã phải bán mình chuộc cha, xa gia đình lưu lạc 15 năm trời. Chàng thiếu niên đó là Lục Vân Tiên mà cụ Nguyễn Đình Chiểu gọi là Truyện Tây Minh có nguồn gốc từ bên Tàu. Cụ Nguyễn Đình Chiểu cũng bị mù cả hai mắt khi biết tin mẹ qua đời, khi cụ đi vào kinh ứng thi. Cụ cũng bị một nhà họ Võ thất hứa không muốn gả con gái cho chàng rể mù giống hệt như cha con Võ thể Loan bội tín với Lục Vân Tiên vậy.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 132

 

Tài Mệnh Tương Đố

“Video 101“

 

Đúng là người vui thì thấy cảnh cũng vui, khi Kiều ra đi thì cuối hè đầu thu. Khi Kiều trở về đoàn tụ gia đình thì cuối mùa xuân đầu mùa hè. Kiều thật là mãn nguyện gặp lại chàng Kim Trọng như đã trải qua ba kiếp người, tưởng như mất đi mối tình trong sáng nay lại được tái tạo. Kiều với danh nghĩa vợ cả nhưng chỉ có tính chất tượng trưng. Kiều chuyên tâm vào việc tụng kinh gõ mõ, tinh tấn Phật Pháp và dạy các cháu học hành. Với Kim Trọng là bạn hồng nhan tri kỷ, Kiều không quên đón sư Giác Duyên về chùa nhà, nhưng sư đã đi chu du thiên hạ, lên núi hái thuốc không còn ở chỗ cũ nữa.

 

“Lòng phỉ nguyện ba sinh tái tạo

Duyên lứa đôi giao hảo bạn bè

Cuốc kêu tu hú gọi hè

Trăng lên hoa nở tiếng ve rộn ràng

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 131

 

Tài Mệnh Tương Đố

“Video 99“

 

Như vậy trong đêm tân hôn, động phòng Thúy Kiều và Kim Trọng đã thỏa thuận với nhau không chăn gối ân ái xác thịt chi hết. Kiều không muốn chuyện đó sảy ra gợi lại những cảnh truy hoan xác thịt thê lương đau khổ và đầy bất hạnh trong 15 năm lưu lạc đọa đầy, những khuân mặt đàn ông khả ố đểu cáng sẽ lặp lại tái hiện trong đầu Kiều và Kiều sẽ căm ghét cả Kim Trọng, yêu thương kính trọng không thấy đâu mà hằn thù đấy thôi. Kim Trọng không phải là thần thánh, chàng là người mang đầy đủ những tính nết phàm tục hỷ, nộ, aí, ố, ai, lạc, dục cũng có ghen tuông ích kỷ trong thất tình và lục dục bao gồm, tôi xin kể ra như sau:

Sắc dục: ham muốn nhìn thấy sắc đẹp.

Thinh dục: ham muốn nghe âm thanh êm tai.

Hương dục: ham muốn ngữi mùi thơm dễ chịu.

Vị dục: ham muốn món ăn ngon miệng.

Xúc dục: ham muốn xác thân sung sướng.

Pháp dục: ham muốn ý nghĩ được thỏa mãn.